escrita

A historia do paraíso triste

Xosé Ramón Pena recrea na súa última novela a Lisboa de primeiros dos anos 40, cun relato no que a intriga e a espionaxe conflúen co desamor e a traizón da amizade

M. D. . SANTIAGO

Xosé Ramón Pena mantén desde os 18 anos unha relación especial coa cidade de Lisboa

Antoine de Saint-Exupéry, o autor de O Principiño, definiu Lisboa, ao seu paso pola cidade no 1940, antes de partir para América, como un paraíso triste. Esta anécdota serviulle ao escritor Xosé Ramón Pena para darlle título á súa nova novela, A batalla do paraíso triste, un relato de intriga e espionaxe, amores e desenganos, traizóns... que Xerais publicou recentemente.

"Hai uns 20 anos, chamoume a atención a historia do movemento dos "camisas azuis", de Rolão Preto, que tivo a idea de anexionar Galicia. Interesábame a posición de Portugal na Segunda Guerra Mundial, pero non tiña moi claro que era o que ía facer: unha novela, un ensaio histórico... Por outro lado, pensara nun conto, nunha novela... sobre unha historia de amor-desamor, que nun principio non ía estar situada en Lisboa nin nun lugar concreto. Hai uns dous anos volvín sobre o tema da Segunda Guerra Mundial, e decateime de que podia atopar un punto de encontro entre as dúas historias: a traizón, o desamor.... Acabou saíndo unha mestura de xéneros", comentou o autor.

Fernando Freitas, un antigo oficial portugués, descrido coa súa profesión, e cun Estado, o salazarista, que consente a miseria e reprime a disidencia en campos de concentración, coprotagoniza a novela, xunto con Pimenta, un salarazista declarado que rouba o ouro dos nazis en conivencia coa amante de Freitas, a actriz Catarina Gusmão. Fernando Freitas chega a Lisboa buscando un visado para fuxir a América, despois de deixar Francia ante o avance dos nazis, e acabará traballando para Pimenta.

"Pimenta pode representar o fascismo sociolóxico. En España e Portugal houbo moitas persoas que, sen ser fascistas no sentido alemán do termo, vian o seu mundo en perigo, e abrazaron un credo que os parecía fornecer de forza fronte á ameaza de ver o seu mundo destruído. Freitas defínese máis polo que non lle gusta. Pimenta acúsao de nihilista: non é socialista, nin comunista... pero o que ten claro é que é antifascista, e nun momento escolle un camiño", explicou o autor.