obra

A "verdadeira" crise do mundo

Alberte Momán critica no seu novo poemario a desmobilización social e a eliminación de dereitos básicos

M. DOPICO . SANTIAGO

Alberte Momán gañou varios premios de poesía por obras anteriores FOTO: Fernando Blanco

"dóesme/ agora xa/como noutrora/ pero tan só o silencio/ me responde/ /dóesme como noutrora/ nas horas/ en silencio/ / posúo unha alma figurante/ predisposta a sucumbir en silencio". O escritor Alberte Momán deita en versos coma estes no seu poemario A crise irredutible as súas inquedanzas sociais e políticas, ante a convicción de que "a verdadeira crise/ non está/ como din/ en que un banco ou caixa/ fique sen efectivo que deitar nas nosas mans/ senón na situación/ sempre corrupta/ que permitiu ás entidades de creto/ decidir sobre os nosos proxectos" (...).

"O sistema capitalista cometeu unha serie de erros, que manifestan as entidades de crédito, que á súa vez pretenden trasladar a crise aos traballadores e traballadoras. Para que que se dera isto, tivo que haber un proceso previo de desmobilización social e eliminación de dereitos básicos: esa é a verdadeira crise", explicou o autor.

Alberte Momán (Ferrol, 1976) acaba de presentar na Coruña o seu novo libro, que editou con Lulu.com baixo licenza creative commons. A crise irredutible estrutúrase en tres partes. A primeira, Un agora que non quere saír, -escrita polo ano 2004-, é a máis intimista.

Concibida como un poema único, introduce a idea dunha sociedade que foxe de si mesma. A metáfora dun país -Galiza- creado como unha cincenta ateigada de feromonas que permanece agochada, acubillada nunha matriz cargada coa lousa do "sempreadeus": a "renuncia" do pobo a si mesmo.

"Negamos o agora. A sociedade escapa de si mesma envolta nunha gran matriz que ela mesma crea. Creamos un país á nosa imaxe e semellanza, ao que trasladamos os nosos defectos: os nosos medos, a negación do cambio, a imaxe de que non somos culpables de nada... Renunciamos á nosa identidade, -por iso o sempreadeus-. Somos como adolescentes sobrehormonados que tentamos que a cincenta cargue coa nosa identidade, a nosa forma de ver o mundo", salientou.

Momán reitera ao longo de todo o texto unha serie de figuras, como o figurante. "Somos figurantes, no sentido de que permanecemos nun segundo plano. Individualmente, as nosas capacidades son limitadas, pero se asumimos o colectivo as cousas poden mudar", subliñou. En relación con iso, sitúase a imaxe do parto. "Onde hai unha matriz pódese agardar un parto. O parto é o país que agardamos que ten que ser, e ese parto vai saír segundo o que fagamos", engadiu.

Nesta primeira parte repítense as referencias á tasca -como espazo no que o individuo se socializa-, e as imaxes relacionadas co sadomasoquismo. "Dicía Erich Fromm que, ante o medo á soidade, unhas persoas reaccionaban volvéndose submisas, e outras dominantes. É o discurso de "hai que ser como a xente", que te leva a asumilo todo...", considera o autor.

A segunda parte do poemario, Síndrome de Estocolmo, -xurdida no 2008-, recrea as relacións, destrutivas para o primeiro, entre o traballador e o empresario que se beneficia da súa forza de traballo. De novo aparecen aquí a idea do dominio e a submisión, que conviven coa soidade, a ausencia, a saudade, a derrota... "Vivimos como secuestrados polo empresario que se aproveita da precariedade para manter o traballador sometido. Pero o que fai o traballador é asumir ese xeito de entender a vida: renunciar á propia clase social, comportarse como o empresario, crer na falacia da clase media, vivir ocupado con cuestións irrelevantes como o consumo ou o fútbol", reflexiona Momán.

"Se renuncias á túa propia identidade, podes crear unha figura ficticia de ti mesmo, pero non podes evitar ás veces decatarte do que es realmente. Renunciamos á nosa orixe labrega... A evasión é un camiño, pero hai outro que é a rebeldía. Asumir a responsabilidade, deixar de ser vítimas, fuxir, atopar o xeito de controlar a nosa propia vida. Hai esperanza, no libro, nese aspecto", aclarou o autor.